ręczne trzymanie przecinanego materiału jest zabronione (wyjątek stanowi tu piła stołowa)
-zabronione jest też zatrzymywanie narzędzia/maszyny w materiale – w przypadku piły ukośnej i zgłębiarki najpierw wyprowadzamy tarczę z narzędzia poprzez jej podniesienie; w przypadku wyrzynarki oraz piły taśmowej czy włosowej konieczne jest wycofanie się (najlepiej do krawędzi materiału, z której rozpoczęło się cięcie); przy pile stołowej najbezpieczniej jest kontynuować cięcie, o ile sytuacja na to pozwala
# o zgłębiarce i doborze tarcz do materiału Informacja ogólna: o tym narzędziu mówimy zagłębiarka, ponieważ – w odróżnieniu od pilarki – cięcie możemy zacząć w dowolnym miejscu materiału (a nie od krawędzi). Zagłębiarkę możemy przekształcić w pilarkę (piłę) stołową, tzw. *krajzegę*. **Zagłębiarka Festool TS 55 ** [https://www.youtube.com/watch?v=YQ37xod4CH4 ](https://www.youtube.com/watch?v=YQ37xod4CH4)👀 Co zawiera ten filmik: - zalety stosowania szyny FS (prowadzenie narzędzia, unikanie uszkodzeń materiału) - okienko transparentne czy wkładka antyodpryskowa (zielona) - usuwanie luzów poprzecznych na szynie FS za pomocą zielonych pokręteł przy platformie (dążymy do momentu, w którym nie będzie luzów a przy tym narzędzie będzie się swobodnie prowadzić po szynie) - pierwsze użycie szyny: nadmiar zabezpieczenia antyodpryskowego (transparentny pasek przyklejony od spodu szyny) ucinamy na podkładzie z odpadu (outcutu) - montaż zacisków dźwigniowych do szyny FS - zmiana wkładki transparentnej na antyodpryskową + montaż na dołączoną śrubę motylkową przy ciętym materiale - zmiana tarczy w obrabiarce: odłączenie od zasilania, ustawienie głębokości cięcia powyżej 25 mm, odchylenie dźwigni *fast fix* (i tym samym umieszczenie tarczy w odpowiednim położeniu), odkręcenie mocowania tarczy za pomocą dołączonego śrubokrętu ampulowego, wyjęcie tarczy (w rękawiczkach), zamontowanie nowej, ostrożne zamknięcie "klapki" *fast fix* (tak, zeby sprężyna nie odbiła) i załkowite schowanie tarczy – czyli powrót do pozycji wyjściowej - kolory tarcz i ich zastosowanie: zółty to drewno i mat. drewnopochodne: - **12 zębów, oznaczenie żółte **(tzw. pantera) do cięcia drewna litego wzdłuż włókien - 28 zębów**, ozn. żółte **do cięcia poprzecznego czy mat. drewnopochodnych - **48 zębów, ozn. żółte** (naprzemianskośne + spiczasty) do bardzo dokładnego cięcia - **52 zęby, ozn. czerwone** (ząb trapezowo płaski) do cięcia np. blatów kuchennych oklejonych HPL albo samego HPL (jest to rodzaj laminatu) - **52 zęby, ozn. niebieskie** (sfazowany ząb) np. do cięcia aluminium - **4 zęby, ozn. zielone** (zęby diamentowe) do cięcia włóknowych materiałów wiązanych cementem - regulacja głębokości cięcia za pomocą zielonego suwaka, jego precyzyjna regulacja za pomocą klucza ampulowego - regulacja kąta cięcia w zakresie -1°—47° gdzie przy -1 trzeba dodatkowo odciągnąć zieloną blokadę przy tylnej śrubie motylkowej - płynna regulacja obrotów w zakresie 2.000 - 5.800 - oznaczenia długości cięcia przy maksymalnym wysunięciu (pionowe oznaczenia na obudowie - zderzaki tylnie i przednie jako dodatkowa funkcjonalność przy szynie FS dobór tarcz do materiału [https://www.youtube.com/watch?v=9qU3M7bXXVQ](https://www.youtube.com/watch?v=9qU3M7bXXVQ) 👀 - Jak dobrać odpowiednią tarczę do ciętego materiału? - Jak prawidłowo przygotować zagłębiarkę do pracy? [Dobór odpowiedniej tarczy pilarskiej do cięcia różnorodnych materiałów](https://www.youtube.com/watch?v=9qU3M7bXXVQ&authuser=1 "Dobór odpowiedniej tarczy pilarskiej do cięcia różnorodnych materiałów") 👀 # o kickbacku i o tym, jak go uniknąć [sic!] Kickback to tzw. efekt odbicia, który stwarza **poważne ryzyko** uszkodzeń palców. Innym częstym efektem kickbacku są odrzuty z siłą, przez którą drewno jest w stanie wbić się w ścianę lub – w gorszym scenariuszu – w nasze ciało. W najlepszym razie my się wystraszymy, a materiał zostanie uszkodzony. **Markus Schmid:** „Kickback” oznacza „odbicie” lub „odrzut”. Odbicie spowodowane jest nagłym wzrostem sił pomiędzy przedmiotem obrabianym a urządzeniem. Może się to zdarzyć np. w przypadku zagłębiarki, gdy zagłębia się ona z dużą prędkością. Siły związane z formowaniem wiórów gwałtownie rosną. W pewnym momencie może się zdarzyć, że nastąpi przechylenie między krawędziami tnącymi a drewnem. Ponieważ jednak tarcza piły jest nadal napędzana, urządzenie jest przyspieszane w kierunku do tyłu i w stronę użytkownika, czyli „kopnięte” do tyłu. \[źródło: [Festool](https://www.festool.pl/blog/inside/tech-talk-%E2%80%93-kickbackstop)\] Pakiet wskazówek pod kątem cięcia na pile stołowej (krajzedze) + kickback i jak go uniknąć \[oba filmiki w jęz. angielskim; mają na celu wyjaśnienie zjawiska\] [https://www.youtube.com/watch?v=ZUZ8hRm7a8g](https://www.youtube.com/watch?v=ZUZ8hRm7a8g) 👀 (kickback w zwolnionym tempie + wskazówki) [https://www.youtube.com/watch?v=u7sRrC2Jpp4](https://www.youtube.com/watch?v=u7sRrC2Jpp4) 👀 # o pile ukośniej (Kapexie) **Ukośnica Festool KAPEX KS 120** [https://www.youtube.com/watch?v=RzbcWDazFFo](https://www.youtube.com/watch?v=RzbcWDazFFo) 👀 Co zawiera ten filmik: - 03:10 prawidłowe ułożenie piły po skończonej pracy (pozycja transportowa) - 04:55 tarcze i ich wybór: - standard 60 zębów do drewna (żółty kolor obwódki) - dobra do cięcia kantówek, desek czy listew - 80 zębów (żółty kolor) - drewno i elementy drewnopochodne z powłoką, np. fornirowane czy lakierowane - wyższa precyzja cięcia i minimaizacja odprysków + info o falowanych nacięciach w tarczy - ich zadaniem jest zmniejszenie naprężeń - 80 zębów (niebieski kolor) - cięcie aluminium i metali niestalowych, np. profili - tarcza z obwódką w kolorze czerwonym - cięcie tworzyw sztucznych i kompozytów, np. Corianu - informacje, które można znaleźć na tarczach do pilarek Festool: średnica, średnica wrzeciona, grubość i ilość zębów, - ok. 07:00: kąt poziomy, jego zakres i ustawienie (po prawej stronie do 60 stopni, po lewej do 50 stopni) - ok. 07:20 kąty pionowe, czyli przechylanie do cięcia uciosowego, pokrętło (mechanizm) do ustawiania kąta pionowego (czarna rączka) - odchylenie klapki zabezpieczającej umożliwia regulację a jej zamknięcie "fixuje" ustawienie kąta. - demontaż ścisku i prowadnicy po lewej stronie (w celu ustawienia kąta uciosowego na 45 stopni) - 10:00 kątomierz (zawsze z tyłu Kapexa) - zdejmowanie kąta zewnętrznego w celu docięcia w poziomie pod taki sam sąt - montaż odciągu - 11:50 zabezpieczenie/odbezpieczenie tarczy i spust zwalniający - powrót do tematu kątomierza i zdejmowanie z niego kąta (linie laserów pokrywają się z linią na kątomierzu) - 15:00 wymiana tarczy przy przechyleniu w prawą stronę dla ułatwienia czynności: luziwanie tarczy zgodnie z kierunkiem w jakim tną zęby - tutaj lewe obroty; luzowanie nakrętki dociągającej sprzęgło cierne; - miękki start i regulacja obrotów + ściągawka z tarczami i ustawieniami obrotów dla danego materiału; - 18:20 ułatwienia cięcia: - płotki i ich ustawienia (przydatne podczas cięcia dłuższych elementów - lepsza stabilizacja) - podparcie kątowe (dodatkowy wariant) - 22:00 - kompatybilność z walizkami Festool - lepsza stabilizacja - 23:40 - **pokazowe cięcie ukośne,** w tym 26:30 **cięcie poprzeczne bardzo małych elementów**, oraz 28:40 wybieranie materiału do wykonywania połączeń konstrukcyjnych - pozycja specjalna - przydatna podczas cięcia drobniejszych elementów czy kiedy potrzebujemy dużej precyzji w cięciu pod kątem [https://www.youtube.com/watch?v=zK8544PxdcE](https://www.youtube.com/watch?v=zK8544PxdcE) 👀 Co zawiera ten filmik: - szybkie podsumowanie właściwości piły ukośnej Kapex, również w wariancie mobilnym # cięcie krzywoliniowe, czyli o wyrzynarce Wyrzynarka służy do cięcia krzywolioniowego, ale z wykorzystaniem odpowiedniego adaptera pozwoli nam wykonać również cięcie prostoliniowe. W przypadku tego drugiego warto jest zastosować prowadnicę. Narzędzie tnące nazywamy brzeszczotem a jego rodzaj dobieramy do ciętego materiału. Dostępne u nas brzeszczoty są przeznaczone zarówno do drewna, jak i do metalu. Te drugie mają tak na prawdę uniwersalne zastosowanie i szczególnie chętnie korzystamy z nich podczas cięcia materiałów do 10 mm grubości.Podczas cięcia pamiętamy o zasadzie włączania i wyłączania urządzenia wtedy, gdy nie dotyka ono do (krawędzi) ciętego materiału - w przeciwnym razie urządzenie może zostać poderwane i wręcz "wyskoczyć" ponad powierzchnię!
**Po skończonym cięciu, brzeszczot usuwamy za pomocą dedykowanej dźwigni. Zmieniany brzeszczot musi być skierowany w stronę stołu, tak aby kierunek jego ruchu był kontrolowany. Kilka minut po skończeniu cięcia nie dotykamy brzeszczotu, ponieważ metal nagrzewa się w trakcie pracy, co stwarza ryzyko poparzeń.**
##### **Wyrzynarka PS 420 EBQ-plus CARVEX – jak dobrać ustawienia:** **1. Obroty (skala 1-A) w wyrzynarce to ilość ruchów góra-dół**, jakie wykonuje brzeszczot w ciągu jednej minuty. Im wyższe obroty, tym szybciej brzeszczot tnie materiał, ale może powodować większe nagrzewanie i wyrwania. Niskie obroty są wolniejsze, ale pozwalają na większą precyzję i ograniczają ryzyko przypalenia lub uszkodzenia delikatnych materiałów. Wyrzynarki Festool mają regulację obrotów, dzięki czemu można je dostosować do różnych materiałów - **Wysokie obroty (6-5)** – do miękkiego drewna, sklejki, płyt wiórowych, plastiku – zapewniają szybkie i czyste cięcie. - **Średnie obroty (4-3)** – do twardszych gatunków drewna, MDF, laminatów – równoważą precyzję i prędkość cięcia. - **Niskie obroty (2-1)** – do metalu, stali nierdzewnej, aluminium i twardych tworzyw sztucznych – zapobiegają przegrzewaniu się materiału i brzeszczotu. Zawsze warto zrobić próbne cięcie i dostosować obroty do konkretnego materiału oraz typu brzeszczotu. **2. Suw wahadłowy (skala 0-3)** to mechanizm, w którym brzeszczot porusza się nie tylko w górę i w dół, ale także do przodu i do tyłu, co zwiększa szybkość cięcia, ułatwia usuwanie wiórów i zmniejsza obciążenie ostrza, poprawiając efektywność cięcia w różnych materiałach. - **"0" (bez suwu wahadłowego)** – stosuje się do cięć precyzyjnych, delikatnych materiałów (np. cienkich płyt, laminatu, metalu) oraz do cięć krzywoliniowych, ponieważ ogranicza wyrwanie materiału i zapewnia większą kontrolę. - **"3" (maksymalny suw wahadłowy)** – używa się do szybkiego cięcia w miękkich materiałach (np. drewnie, płytach wiórowych), gdzie nie jest wymagana wysoka precyzja, a kluczowa jest wydajność i szybkie usuwanie wiórów. [https://www.youtube.com/watch?v=9AnKDEILq2I](https://www.youtube.com/watch?v=9AnKDEILq2I) Co zawiera ten filmik: - porównanie modeli i ich funkcjonalności PS 300 i PSB 300 - regulacja oscylacji brzeszczotu, czyli siły z jaką podbiera (podcina) on materiał od dołu - gdzie "0" oznacza brak oscylacji (dobry do pracy ze stalą i twardymi materiałami) a "3" najwyższą z możliwych wartości. Dla drewna i mat. drewnopochodnych ustawiamy wartości w przedziale 1-3, w zależności od skomplikowania wycinanego kształtu i materiału z którym działamy. - ustawienie luzu na szczękach przy starszym modelu, którego nie ma w stolarni FabLab powered by Orange - ustawienie stopy do cięcia pod kątem (po wcześniejszym odblokowaniu kluczem i przesunięciu stopy w stronę brzeszczota) - możliwość cięcia prostoliniowego z wykorzystaniem adaptera i prowadnicy (tylko kat. FSG brzeszczota); uwaga, przy adapterze usuwamy luzy. - cięcie po kole. - Modele takie jak dostępny w FabLabie. - Zwalnianie brzeczota i zakładanie. - Przycisk ON/OFF - regulacja obrotów: 1 to 1500 a max to 3800 (dzięki nowej technologii silników ze szczotkowych) - demontaż stopy - ustawienie luzu na szczękach przy modelu Carvexa dostępnym w naszej stolarni: przy oscylacji ustawionej na pozycję "3" ( ze względu na położenie rolki prowadzącej); brzeszczot delikatnie dociskamy do rolki prowadzącej i dokręcamy tak aby poczuć pierwszy opór; następnie uzujemy śrubę o 1/4 obrotu klucza - nakładki na stopę, ich zastosowanie i wymiana - warto sprawdzić przy cięciu mat. innych niż drewno i mat. drewnopochodne - 21:28 rodzaje i dobór brzeszczotów - dobra zasada: brzeszczot powinien wystawać poza materiał o 1,5 - 2 cm ze względu na potrzebę chłodzenia brzeczota - opisy na brzeszczotach i ich znaczenie - zabezpieczenie antyodpryskowe i dokładność cięcia zgrubnego (mało wyszczypań) - wybór oświetlenia i zmiana jego ustawień (10 sek. trzymamy prawy i lewy włącznik, jednym się przeklikujemy a przeciwległym zatwierdzamy) - dokładność kątowa - cięcie krzywoliniowe i zakręcanie brzeszczotem przy zmiennych kształtach (KAŻDORAZOWA KORETKA LUZU!) - cięcie krzywoliniowe po łuku z wykorzystaniem cyrkla (do 3 m koło!) i stopy; zaleca się ciąć w stronę przeciwną do ruchu wskazówek zegara) - cięcie prostoliniowe z adapterem i prowadnicą FS - regulacja kątowa stopy i wykonanie fazy wzdłuż krawędzi 1. [https://www.youtube.com/watch?v=yGT5ARTVl3k](https://www.youtube.com/watch?v=yGT5ARTVl3k) wyrzynarka P420 i cyrkiel: 12 cm - 3 m w akcji + jak pracować 2. [https://www.youtube.com/watch?v=6y7UKt7woa0](https://www.youtube.com/watch?v=6y7UKt7woa0) wymiana brzeszczotu w wyrzynarce Carvex PS 420 3. [https://www.youtube.com/watch?v=rtTKwLOKCow](https://www.youtube.com/watch?v=rtTKwLOKCow) ustawianie światła w wyrzynarce Carvex PS 420 4. [https://www.youtube.com/watch?v=VldFW6TeI4I](https://www.youtube.com/watch?v=VldFW6TeI4I) film promocyjny który dobrze pokazuje zasadę działania systemu prowadzenia brzeszczotu oraz jego pracę