# pierwsze kroki

Zbiór inspiracji i wskazówek dla osób, które zaczynają działać w pracowni elektronicznej :)

# LEDy – jak wykonać pierwsze lutowanie?

<p class="callout info">Jednym z popularniejszych elementów w pracowni elektronicznej są **LEDy (ang. *light emitting diodes*)**. Na początek skupimy się na tradycyjnych diodach świecących, czyli tzw. **LED DIP (Dual In-Line Package)**. Diody te można łatwo podłączyć do obwodów elektronicznych dzięki wychodzącym z obudowy drucikom (nóżkom). LEDy DIP są trwałe i proste w użyciu. Wykorzystujemy je np. w elektronice hobbystycznej i wyświetlaczach.</p>

LEDy mogą świecić na różne kolory, co zależy od materiału półprzewodnikowego, z którego dana dioda jest wykonana – to on określa długość fali światła (czyli kolor). <span style="text-decoration: underline;">Różne kolory diod wymagają różnych napięć do świecenia</span>, np. czerwona około 1,8–2,2 V, a niebieska czy biała około 3–3,5 V. Zdarzają się też diody, w których to obudowa (element w kształcie kopuły) wpływa na kolor emitowanego światła. W tym drugim przypadku możesz przyjąć wspólne napięcie .... dla wszystkich kolorów

*Co się stanie, kiedy dioda "dostanie" za dużo prądu? –* spali się! Polecam sprawdzić to w praktyce, lecz najlepiej w przestrzeni online ;) [Zobacz, jak stworzyć pierwszy układ w Arduino!](https://wiki.robisz.to/books/arduino/page/pierwsze-kroki-z-arduino-i-tinkercad)

<table border="1" id="bkmrk-" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 50.0477%;"></col><col style="width: 25.0238%;"></col><col style="width: 25.0238%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![12_gotowa-przypinka-SET_mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/12-gotowa-przypinka-set-mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/12-gotowa-przypinka-set-mini.png)

"Świecące przypinki" *–* nietoperz i dynia.

</td><td>[![20250310_175601min.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250310-175601min.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250310-175601min.png)

LEDy opisane pod kątem napięcia

</td><td>[![20250310_181402mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250310-181402mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250310-181402mini.png)

DIP LED *–* z kolorowej obudowy wyprowadzone są 2 "nóżki" (tzw. piny połączeniowe). Dłuższa nóżka oznacza "+".

</td></tr></tbody></table>

##### Poniżej opowiem krótko o tym, jak można wykonać swój pierwszy, świecący obwód *–* na przykładzie "oczu" świecących przypinek, które są tematem jednego z prowadzonych przez nas, międzypokoleniowych warsztatów.

1. **Projekt zaczynam od wyboru koloru LEDów.** Wiem już, że do dyspozycji mam (w tym przypadku) zasilanie 6V. Żeby diody się nie spaliły, muszę skorzystać z elementu, który ograniczy im dopływ prądu *–* ten element nazywamy **rezystorem (opornikiem)**. Różne kolory świecenia to różne napięcie (a tym samym inny opornik). Bywa też tak, że napięcia nie starcza dla diod i wtedy nie są w stanie zaświecić. W poniżej znajdziesz podpowiedź odnośnie doboru opornika do diody (zgodnie z przyjętym zasilaniem 6V i łączeniem elementów układu w sposób <span style="text-decoration: underline;">szeregowy</span>):  
      
    <span style="background-color: rgb(248, 202, 198);">czerwona </span>(napięcie ok. 2.0V) ➡️ **100 Ω**  
    <span style="background-color: rgb(251, 238, 184);">żółta </span>(napięcie ok. 2.1V) ➡️ **91 Ω** (najbliższy dostępny, może być 100Ω)  
    <span style="background-color: rgb(191, 237, 210);">zielona </span>(napięcie 3.0V) ➡️ może zaświeci (nie potrzeba opornika)  
    <span style="background-color: rgb(194, 224, 244);">niebieska </span>(3.2V) ➡️nie zaświeci  
    <span style="background-color: rgb(0, 0, 0); color: rgb(255, 255, 255);">biała </span>(3.2V) ➡️ nie zaświeci  
      
    Napięcie przewodzenia diod zielonej, niebieskiej i białej jest na tyle wysokie, że suma napięć 2 diod przekroczy napięcie baterii (6V). Chcąc skorzystać z tych kolorów <span style="text-decoration: underline;">możesz rozważyć zmianę układu na równoległy</span> lub zwiększyć napięcia zasilania (np. 9V). Podsumowując, bezpiecznym wyborem będą tu czerwone i żółte diody, dla których możesz użyć tego samego rezystora 100Ω.  
      
    **Jeśli LEDy DIP mają tę samą diodę półprzewodnikową, a kolor świecenia zależy jedynie od barwy obudowy (kopułki z tworzywa), to ich napięcie przewodzenia (U<sub>LED</sub>) będzie takie samo**, niezależnie od koloru kopułki. To znaczy:
    
    
    - LEDy o strukturze <span style="background-color: rgb(248, 202, 198);">czerwonej</span>, <span style="background-color: rgb(251, 238, 184);">żółtej </span>lub <span style="background-color: rgb(191, 237, 210);">zielonej </span>mają napięcie przewodzenia w zakresie 1.8–2.2V ➡️ **100 Ω**
    - LEDy o strukturze <span style="background-color: rgb(194, 224, 244);">niebieskiej </span>lub <span style="background-color: rgb(0, 0, 0); color: rgb(236, 240, 241);">białej </span>mają napięcie przewodzenia w zakresie 2.8–3.5V ➡️ **nie potrzeba rezystora, ale mogą nie zaświecić** (przy tym zasilaniu i układzie szeregowym).
2. **Przygotowuję pozostałe elementy:**   
    \- koszyczek na baterie (jeszcze bez baterii),  
    \- wycięta ze sklejki podkładka ułatwiająca lutowanie,  
    \- wycięte ze sklejki "guziki" ułatwiające lutowanie,  
    \- dobrze oświetlone stanowisko do lutowania: lutownica, odciąg, podkładka zabezpieczająca stół, spoiwo lutownicze, kalafonia, okulary ochronne,  
    \- szczypce ("krokodylki") do zdjęcia izolacji z przewodów w koszyczku.  
    Od razu też **podłączam stację lutowniczą do prądu. Lutownicę rozgrzewam do ok. 320°C dla cyny ołowiowej lub do ok. 350°C dla cyny bezołowiowej**. Kiedy lutownica się nagrzewa, wykonuję kolejne kroki.  
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 50%;"></col><col style="width: 50%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![20250305_152716SET.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-152716set.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-152716set.png)
    
    Na zdjęciu (od góry): opornik, diody, "guzik" ułatwiający lutowanie, podkładka ułatwiająca lutowanie.
    
    </td><td>[![20250305_153413mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153413mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153413mini.png)
    
    Stacja lutownicza z funkcją lutowania – *soldering* i nadmuchu – *hot air*. Jeśli korzystasz z takiej stacji, pamiętaj aby wyłączyć nadmuch!
    
    </td></tr></tbody></table>
3. **Montaż diod do "guzików" wykonuję zgodnie z poniższymi rysunkami.** Zwróć uwagę, że dłuższy pin jest po tej stronie, gdzie na "guziku" widnieje znak (+). W kolejnych krokach pokażę co to znaczy i jak wpływa na przepływ prądu.  
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-01.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-01.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/montaz-diody-01-przekonwertowany-01.png)</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-02.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-02.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/montaz-diody-01-przekonwertowany-02.png)</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-03.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-03.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/montaz-diody-01-przekonwertowany-03.png)</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-04.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-04.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/montaz-diody-01-przekonwertowany-04.png)</td></tr></tbody></table>
4. **Obsadzone w guzikach diody umieszczam w sklejkowej podkładce ułatwiającej lutowanie. Pierwszy lut wykonuję w miejscu, gdzie spotykają się ze sobą "nóżki" obu LEDów.**   
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![20250305_153216mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153216mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153216mini.png)</td><td>[![20250305_153309bmini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153309bmini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153309bmini.png)</td><td>[![20250305_153409mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153409mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153409mini.png)  
    </td></tr></tbody></table>
5. **Dodaję rezystor odpowiedni do koloru moich diod, owijam go wokół jednej z "nóżek" i również lutuję. Tak samo robię z przewodami wychodzącymi z koszyczka.**  
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![20250305_153922mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153922mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153922mini.png)
    
    Położenie rezystora jest tu dowolne (bo zadziałałby niezależnie od miejsca), ale dla ułatwienia polecam umieścić go po stronie z oznaczeniem (+).
    
    </td><td>[![20250305_153819mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153819mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153819mini.png)
    
    Z koszyczka wychodzą 2 przewody. Czerwony oplot (osłona) oznacza biegun dodatni (+), a czarny - biegun ujemny (-). Dzięki temu unikamy pomyłek podczas podłączenia zasilania a w obwodzie prąd płynie prawidłowo\*.
    
    </td><td>[![20250305_154039mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-154039mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-154039mini.png)
    
    Użyłam termokurczliwych osłonek, które nasunęłam na przewody jeszcze przed lutowaniem. Następnie owinęłam przewód w czerwonej osłonie wokół rezystora a przewód w czarnej osłonie wokół "nóżki" z oznaczeniem (-).
    
    </td></tr></tbody></table>
    
    \*Uwaga: **Umowny kierunek prądu** to przepływ od bieguna **dodatniego (+) do ujemnego (-)**, ale w rzeczywistości elektrony przemieszczają się odwrotnie – od **minusa do plusa**. Prawidłowy przepływ prądu oznacza, że elementy elektroniczne, takie jak diody LED, są podłączone zgodnie z ich biegunowością: **anoda do plusa, katoda do minusa**, aby mogły poprawnie działać i świecić.
6. **Do koszyczka wkładam baterie i sprawdzam, czy układ działa.** Jeśli nie, sprawdzam kolejne luty i oznaczenia biegunów (lub baterie ;). Jeśli wszystko jest ok, wyłączam zasilanie a na odkryte przewody nasuwam opaski termokurczliwe (lub owijam taśmą izolacyjną).  
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![20250305_154318mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-154318mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-154318mini.png)
    
    Robię pierwszy test świecenia – wszystko działa :)
    
    </td><td>[![20250305_154405mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-154405mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-154405mini.png)
    
    Nasuwam "termokurczki" na odkryte przewody.
    
    </td><td>[![20250305_154441mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-154441mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-154441mini.png)
    
    Podgrzanie zapalniczką sprawia, że opaski termokurczliwe (pod wpływem ciepła) zaciskają się na przewodach.
    
    </td></tr></tbody></table>
    
    **Pierwsze lutowanie gotowe!** Kolejne kroki przygotowania "świecącej przypinki" znajdziesz [w tym rozdziale](https://wiki.robisz.to/books/szycie-reczne/page/swiecace-przypinki-przyszywanie-guzikow-i-klejenie-przypinki).

# Jak połączyć nić przewodzącą prąd z koszyczkiem na baterie?

<p class="callout info">Nić przewodząca prąd to specjalny rodzaj nici, który umożliwia przewodzenie prądu elektrycznego. Zazwyczaj jest wykonana z włókien pokrytych cienką warstwą srebra lub zrobiona ze stali nierdzewnej. Dzięki temu może być wykorzystywana do tworzenia obwodów elektrycznych w e-tekstyliach i inteligentnych ubraniach. Nić działa poprzez przewodzenie prądu elektrycznego na podobieństwo metalowych przewodów, umożliwiając zasilanie urządzeń elektronicznych włączonych w strukturę tkaniny.</p>

##### Na warsztatach nici przewodzące mają wiele zastosowań. Korzystamy z nich np. podczas warsztatu szkolnego "Świecące gwiazdozbiory" i na jego przykładzie opiszę, jak to robimy!

[![_prototyp-gotowy (1).png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-04/scaled-1680-/prototyp-gotowy-1.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-04/prototyp-gotowy-1.png)

Przed rozpoczęciem zajęć, osoba prowadząca przygotowuje nici, łącząc je z przewodami wychodzącymi z koszyczka za pomocą prostej techniki splotu, tworząc warkoczyk. Ten splot zapewnia stabilne połączenie i płynne "przejście" przewodu w nić.

<table border="1" id="bkmrk-1.-przew%C3%B3d-ods%C5%82aniam" style="border-collapse: collapse; width: 100%; height: 1011.53px;"><colgroup><col style="width: 33.3333%;"></col><col style="width: 33.3333%;"></col><col style="width: 33.3333%;"></col></colgroup><tbody><tr style="height: 314.806px;"><td style="height: 314.806px;">[![20250305_153819mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153819mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153819mini.png)

1\. Przewód odsłaniam: za pomocą szczypiec zdejmuję fragment izolacji.

</td><td style="height: 314.806px;">[![20250402_121140.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250402-121140.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250402-121140.png)

2\. Jeśli trzeba, odcinam końcówkę odsłoniętego przewodu.

</td><td style="height: 314.806px;">[![20250402_122328.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250402-122328.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250402-122328.png)

3\. Staram się uzyskać efekt jak przy przewodzie w czerwonej izolacji.

</td></tr><tr style="height: 348.361px;"><td style="height: 348.361px;">[![20250402_122541.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250402-122541.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250402-122541.png)

4\. Na każdym końcu rozdzielam przewody na 2 równe części. Dokładam nić przewodzącą prąd, przyciętą na ok. 30 cm.

</td><td style="height: 348.361px;">[![20241110_103649.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20241110-103649.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20241110-103649.png)

5\. Nić można przykleić delikatnie do przewodu za pomocą taśmy papierowej.

</td><td style="height: 348.361px;"> [![20241110_104043.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20241110-104043.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20241110-104043.png)

6\. Nić zaplatam z pozostałymi 2 częściami jak warkocz.

</td></tr><tr style="height: 348.361px;"><td style="height: 348.361px;">[![20250402_122710.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250402-122710.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250402-122710.png)

7\. Zwróć uwagę na położenie opaski termokurczliwej.

</td><td style="height: 348.361px;">[![20250402_123145.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250402-123145.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250402-123145.png)

8\. Kiedy nić i przewód są już splecione, na całość nasuwam zabezpieczenie - opaskę termokurczliwą lub całość zaklejam taśmą izolacyjną.

</td><td style="height: 348.361px;"></td></tr></tbody></table>

# Jak stworzyć "klocki" do prostego obwodu?

##### W tym rozdziale dowiesz się, jak przerobić elementy układu (koszyczki, rezystory) w taki sposób, by można było "budować" z nich jak z klocków!

<p class="callout info">Za przykład posłużą nam elementy warsztatu "Świecące gwiazdozbiory".</p>

1. **Przygotuj następujące elementy/narzędzia do stworzenia "klocków" obwodu:[![gwiazdozbiory_instrukcja-01.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/gwiazdozbiory-instrukcja-01.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/gwiazdozbiory-instrukcja-01.png)[![gwiazdozbiory_instrukcja-02.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/gwiazdozbiory-instrukcja-02.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/gwiazdozbiory-instrukcja-02.png)**

- 1x pasujący do diod i zasilania rezystor (u mnie 100 ohmów),
- 1x koszyczek na 2 baterie CR 2032 3V (w sumie zasilanie 6V),
- 2x przewód typu Jumper (jak do Arduino), żeńsko-żeńskie, najlepiej w kolorze czerwonym i czarnym,
- pasujące do przewodów opaski termokurczliwe lub taśma izolacyjna,
- automatyczny ściągacz izolacji,
- cążki,
- nożyczki,
- dobrze oświetlone stanowisko do lutowania,
- lutownica lub stacja lutownicza,
- podkładka do lutowania,
- odciąg,
- trzecia ręka,
- spoiwo lutownicze z topnikiem,
- kalafonia,
- zapalniczka.

2\. Do stworzenia "gwiazdozbioru" przygotuj ponadto:

- 2x dioda w 1 kolorze, np. żółtym,
- 2x element do obsadzenia każdej z diod,
- 2x bateria CR2032 3V,
- pozostałe elementy jak w opisie warsztatu "Świecące gwiazdozbiory".

##### Poniżej znajdziesz kroki tworzenia "klocka" zasilającego, czyli podłączenia przewodów do tych wychodzących z koszyczka:  
  


<table border="1" id="bkmrk-1.-%C5%9Aci%C4%85gam-izolacj%C4%99-" style="border-collapse: collapse; width: 100%; height: 948.972px;"><colgroup><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col></colgroup><tbody><tr style="height: 278.444px;"><td style="height: 278.444px;">[![20250729_160247.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250729-160247.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250729-160247.png)

1\. Ściągam izolację z przewodów koszyczka.

</td><td style="height: 278.444px;">[![20250729_160311.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250729-160311.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250729-160311.png)

2\. Zdejmuję niepotrzebną część izolacji i delikatnie nią obracam.

</td><td style="height: 278.444px;">[![20250729_160408.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250729-160408.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250729-160408.png)

3\. Tak wygląda porównanie przewodów – czarna izolacja jest w trakcie zdejmowana, czerwona czeka na ściągnięcie.

</td><td style="height: 278.444px;">[![20250729_160438.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250729-160438.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250729-160438.png)

4\. Tak wygląda porównanie przewodów skręconych (czarna izolacja) i nieskręconych (czerwona).

</td></tr><tr style="height: 295.236px;"><td style="height: 295.236px;">[![20250729_161234.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250729-161234.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250729-161234.png)

5\. Jumpery rozcinam na pół.

</td><td style="height: 295.236px;">[![20250730_114529.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250730-114529.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250730-114529.png)

6\. Zdejmuję izolację z przewodów – jak w kroku 1.

</td><td style="height: 295.236px;">[![20250730_114729.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250730-114729.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250730-114729.png)

7\. Przewody delikatnie rozdzielam i zdejmuję z nich niepotrzebną część izolacji – jak w kroku 2.

</td><td style="height: 295.236px;">[![20250729_164238.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250729-164238.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250729-164238.png)

8\. Na przewody wychodzące z koszyczka nakładam opaski termokurczliwe. Skręcam ze sobą odkryte części każdego z przewodów z częścią Jumper'a.

</td></tr><tr style="height: 345.611px;"><td style="height: 345.611px;">[![20250729_161638.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250729-161638.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250729-161638.png)

9\. Tak powinien prezentować się koszyczek w trakcie przerabiania.

</td><td style="height: 345.611px;">[![20250729_161644.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250729-161644.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250729-161644.png)

10\. Tak powinno wyglądać miejsce łączenia przewodów. Zwróć uwagę na nasuniętą wcześniej opaskę termokurczliwą.

</td><td style="height: 345.611px;">[![20250730_113025.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250730-113025.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250730-113025.png)

10\. Przygotowuję stanowisko do lutowania – pomaga mi w tym trzecia ręka.

*Zdjęcie przedstawia analogiczne łączenie rezystora z Jumperem.*

</td><td style="height: 345.611px;">[![20250730_112859.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250730-112859.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250730-112859.png)

11\. Podczas lutowania staram się nakładać niezbyt dużo spoiwa \[temp. 300\*C dla spoiwa z topnikiem\].

*Zdjęcie przedstawia analogiczne łączenie rezystora z Jumperem.*

</td></tr><tr style="height: 29.6806px;"><td style="height: 29.6806px;">[![20250730_113331.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250730-113331.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250730-113331.png)

12\. Na zlutowany fragment nasuwam opaskę termokurczliwą i zabezpieczam całość.

*Zdjęcie przedstawia analogiczne łączenie rezystora z Jumperem.*

</td><td style="height: 29.6806px;">[![20250730_123735.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/20250730-123735.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/20250730-123735.png)

13\. Tak prezentuje się gotowy obwód☺

</td><td style="height: 29.6806px;"></td><td style="height: 29.6806px;"></td></tr></tbody></table>

##### Jak połączyć "klocki" w całość - rozwinięcie opisu do kroku 13. z powyższej instrukcji:

Potrzebuję koszyczka baterii oraz rezystora z dolutowanymi żeńskimi końcówkami od Jumper'ów. Przewód w czerwonej izolacji łączę z dłuższą nóżką diody (plus) obsadzonej w elemencie montażowym. Do krótszej nóżki (minus) podłączam rezystor. Do wolnej nóżki rezystora podłączam kolejną obsadzoną diodę (od strony dłuższej nóżki). Pozostałą, krótszą nóżkę diody (minus) łączę z przewodem w czarnej izolacji. W ten sposób powstaje prosty układ szeregowy. Diody staną się wkrótce symbolami dwóch najjaśniejszych gwiazd w wylosowanym przez osobę biorącą udział w warsztacie gwiazdozbiorze. Więcej o warsztacie "Świecące gwiazdozbiory" przeczytasz tutaj \[link\].

##### Jak obsadzić diody w elementach mocujących ("guziki"):

<table border="1" id="bkmrk-%C2%A0-%C2%A0" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![montaz-diody-01-przekonwertowany-01.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/CQEmontaz-diody-01-przekonwertowany-01.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/CQEmontaz-diody-01-przekonwertowany-01.png)

</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-02.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-02.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/montaz-diody-01-przekonwertowany-02.png)</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-03.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-03.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/montaz-diody-01-przekonwertowany-03.png)

</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-04.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-04.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-07/montaz-diody-01-przekonwertowany-04.png)</td></tr></tbody></table>