# LEDy – jak wykonać pierwsze lutowanie?

<p class="callout info">Jednym z popularniejszych elementów w pracowni elektronicznej są **LEDy (ang. *light emitting diodes*)**. Na początek skupimy się na tradycyjnych diodach świecących, czyli tzw. **LED DIP (Dual In-Line Package)**. Diody te można łatwo podłączyć do obwodów elektronicznych dzięki wychodzącym z obudowy drucikom (nóżkom). LEDy DIP są trwałe i proste w użyciu. Wykorzystujemy je np. w elektronice hobbystycznej i wyświetlaczach.</p>

LEDy mogą świecić na różne kolory, co zależy od materiału półprzewodnikowego, z którego dana dioda jest wykonana – to on określa długość fali światła (czyli kolor). <span style="text-decoration: underline;">Różne kolory diod wymagają różnych napięć do świecenia</span>, np. czerwona około 1,8–2,2 V, a niebieska czy biała około 3–3,5 V. Zdarzają się też diody, w których to obudowa (element w kształcie kopuły) wpływa na kolor emitowanego światła. W tym drugim przypadku możesz przyjąć wspólne napięcie .... dla wszystkich kolorów

*Co się stanie, kiedy dioda "dostanie" za dużo prądu? –* spali się! Polecam sprawdzić to w praktyce, lecz najlepiej w przestrzeni online ;) [Zobacz, jak stworzyć pierwszy układ w Arduino!](https://wiki.robisz.to/books/arduino/page/pierwsze-kroki-z-arduino-i-tinkercad)

<table border="1" id="bkmrk-" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 50.0477%;"></col><col style="width: 25.0238%;"></col><col style="width: 25.0238%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![12_gotowa-przypinka-SET_mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/12-gotowa-przypinka-set-mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/12-gotowa-przypinka-set-mini.png)

"Świecące przypinki" *–* nietoperz i dynia.

</td><td>[![20250310_175601min.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250310-175601min.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250310-175601min.png)

LEDy opisane pod kątem napięcia

</td><td>[![20250310_181402mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250310-181402mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250310-181402mini.png)

DIP LED *–* z kolorowej obudowy wyprowadzone są 2 "nóżki" (tzw. piny połączeniowe). Dłuższa nóżka oznacza "+".

</td></tr></tbody></table>

##### Poniżej opowiem krótko o tym, jak można wykonać swój pierwszy, świecący obwód *–* na przykładzie "oczu" świecących przypinek, które są tematem jednego z prowadzonych przez nas, międzypokoleniowych warsztatów.

1. **Projekt zaczynam od wyboru koloru LEDów.** Wiem już, że do dyspozycji mam (w tym przypadku) zasilanie 6V. Żeby diody się nie spaliły, muszę skorzystać z elementu, który ograniczy im dopływ prądu *–* ten element nazywamy **rezystorem (opornikiem)**. Różne kolory świecenia to różne napięcie (a tym samym inny opornik). Bywa też tak, że napięcia nie starcza dla diod i wtedy nie są w stanie zaświecić. W poniżej znajdziesz podpowiedź odnośnie doboru opornika do diody (zgodnie z przyjętym zasilaniem 6V i łączeniem elementów układu w sposób <span style="text-decoration: underline;">szeregowy</span>):  
      
    <span style="background-color: rgb(248, 202, 198);">czerwona </span>(napięcie ok. 2.0V) ➡️ **100 Ω**  
    <span style="background-color: rgb(251, 238, 184);">żółta </span>(napięcie ok. 2.1V) ➡️ **91 Ω** (najbliższy dostępny, może być 100Ω)  
    <span style="background-color: rgb(191, 237, 210);">zielona </span>(napięcie 3.0V) ➡️ może zaświeci (nie potrzeba opornika)  
    <span style="background-color: rgb(194, 224, 244);">niebieska </span>(3.2V) ➡️nie zaświeci  
    <span style="background-color: rgb(0, 0, 0); color: rgb(255, 255, 255);">biała </span>(3.2V) ➡️ nie zaświeci  
      
    Napięcie przewodzenia diod zielonej, niebieskiej i białej jest na tyle wysokie, że suma napięć 2 diod przekroczy napięcie baterii (6V). Chcąc skorzystać z tych kolorów <span style="text-decoration: underline;">możesz rozważyć zmianę układu na równoległy</span> lub zwiększyć napięcia zasilania (np. 9V). Podsumowując, bezpiecznym wyborem będą tu czerwone i żółte diody, dla których możesz użyć tego samego rezystora 100Ω.  
      
    **Jeśli LEDy DIP mają tę samą diodę półprzewodnikową, a kolor świecenia zależy jedynie od barwy obudowy (kopułki z tworzywa), to ich napięcie przewodzenia (U<sub>LED</sub>) będzie takie samo**, niezależnie od koloru kopułki. To znaczy:
    
    
    - LEDy o strukturze <span style="background-color: rgb(248, 202, 198);">czerwonej</span>, <span style="background-color: rgb(251, 238, 184);">żółtej </span>lub <span style="background-color: rgb(191, 237, 210);">zielonej </span>mają napięcie przewodzenia w zakresie 1.8–2.2V ➡️ **100 Ω**
    - LEDy o strukturze <span style="background-color: rgb(194, 224, 244);">niebieskiej </span>lub <span style="background-color: rgb(0, 0, 0); color: rgb(236, 240, 241);">białej </span>mają napięcie przewodzenia w zakresie 2.8–3.5V ➡️ **nie potrzeba rezystora, ale mogą nie zaświecić** (przy tym zasilaniu i układzie szeregowym).
2. **Przygotowuję pozostałe elementy:**   
    \- koszyczek na baterie (jeszcze bez baterii),  
    \- wycięta ze sklejki podkładka ułatwiająca lutowanie,  
    \- wycięte ze sklejki "guziki" ułatwiające lutowanie,  
    \- dobrze oświetlone stanowisko do lutowania: lutownica, odciąg, podkładka zabezpieczająca stół, spoiwo lutownicze, kalafonia, okulary ochronne,  
    \- szczypce ("krokodylki") do zdjęcia izolacji z przewodów w koszyczku.  
    Od razu też **podłączam stację lutowniczą do prądu. Lutownicę rozgrzewam do ok. 320°C dla cyny ołowiowej lub do ok. 350°C dla cyny bezołowiowej**. Kiedy lutownica się nagrzewa, wykonuję kolejne kroki.  
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 50%;"></col><col style="width: 50%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![20250305_152716SET.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-152716set.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-152716set.png)
    
    Na zdjęciu (od góry): opornik, diody, "guzik" ułatwiający lutowanie, podkładka ułatwiająca lutowanie.
    
    </td><td>[![20250305_153413mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153413mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153413mini.png)
    
    Stacja lutownicza z funkcją lutowania – *soldering* i nadmuchu – *hot air*. Jeśli korzystasz z takiej stacji, pamiętaj aby wyłączyć nadmuch!
    
    </td></tr></tbody></table>
3. **Montaż diod do "guzików" wykonuję zgodnie z poniższymi rysunkami.** Zwróć uwagę, że dłuższy pin jest po tej stronie, gdzie na "guziku" widnieje znak (+). W kolejnych krokach pokażę co to znaczy i jak wpływa na przepływ prądu.  
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col><col style="width: 25%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-01.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-01.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/montaz-diody-01-przekonwertowany-01.png)</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-02.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-02.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/montaz-diody-01-przekonwertowany-02.png)</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-03.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-03.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/montaz-diody-01-przekonwertowany-03.png)</td><td>[![montaz-diody_01 [Przekonwertowany]-04.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/montaz-diody-01-przekonwertowany-04.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/montaz-diody-01-przekonwertowany-04.png)</td></tr></tbody></table>
4. **Obsadzone w guzikach diody umieszczam w sklejkowej podkładce ułatwiającej lutowanie. Pierwszy lut wykonuję w miejscu, gdzie spotykają się ze sobą "nóżki" obu LEDów.**   
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![20250305_153216mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153216mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153216mini.png)</td><td>[![20250305_153309bmini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153309bmini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153309bmini.png)</td><td>[![20250305_153409mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153409mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153409mini.png)  
    </td></tr></tbody></table>
5. **Dodaję rezystor odpowiedni do koloru moich diod, owijam go wokół jednej z "nóżek" i również lutuję. Tak samo robię z przewodami wychodzącymi z koszyczka.**  
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![20250305_153922mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153922mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153922mini.png)
    
    Położenie rezystora jest tu dowolne (bo zadziałałby niezależnie od miejsca), ale dla ułatwienia polecam umieścić go po stronie z oznaczeniem (+).
    
    </td><td>[![20250305_153819mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-153819mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-153819mini.png)
    
    Z koszyczka wychodzą 2 przewody. Czerwony oplot (osłona) oznacza biegun dodatni (+), a czarny - biegun ujemny (-). Dzięki temu unikamy pomyłek podczas podłączenia zasilania a w obwodzie prąd płynie prawidłowo\*.
    
    </td><td>[![20250305_154039mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-154039mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-154039mini.png)
    
    Użyłam termokurczliwych osłonek, które nasunęłam na przewody jeszcze przed lutowaniem. Następnie owinęłam przewód w czerwonej osłonie wokół rezystora a przewód w czarnej osłonie wokół "nóżki" z oznaczeniem (-).
    
    </td></tr></tbody></table>
    
    \*Uwaga: **Umowny kierunek prądu** to przepływ od bieguna **dodatniego (+) do ujemnego (-)**, ale w rzeczywistości elektrony przemieszczają się odwrotnie – od **minusa do plusa**. Prawidłowy przepływ prądu oznacza, że elementy elektroniczne, takie jak diody LED, są podłączone zgodnie z ich biegunowością: **anoda do plusa, katoda do minusa**, aby mogły poprawnie działać i świecić.
6. **Do koszyczka wkładam baterie i sprawdzam, czy układ działa.** Jeśli nie, sprawdzam kolejne luty i oznaczenia biegunów (lub baterie ;). Jeśli wszystko jest ok, wyłączam zasilanie a na odkryte przewody nasuwam opaski termokurczliwe (lub owijam taśmą izolacyjną).  
    <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"><colgroup><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col><col style="width: 33.2474%;"></col></colgroup><tbody><tr><td>[![20250305_154318mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-154318mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-154318mini.png)
    
    Robię pierwszy test świecenia – wszystko działa :)
    
    </td><td>[![20250305_154405mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-154405mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-154405mini.png)
    
    Nasuwam "termokurczki" na odkryte przewody.
    
    </td><td>[![20250305_154441mini.png](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/scaled-1680-/20250305-154441mini.png)](https://wiki.robisz.to/uploads/images/gallery/2025-03/20250305-154441mini.png)
    
    Podgrzanie zapalniczką sprawia, że opaski termokurczliwe (pod wpływem ciepła) zaciskają się na przewodach.
    
    </td></tr></tbody></table>
    
    **Pierwsze lutowanie gotowe!** Kolejne kroki przygotowania "świecącej przypinki" znajdziesz [w tym rozdziale](https://wiki.robisz.to/books/szycie-reczne/page/swiecace-przypinki-przyszywanie-guzikow-i-klejenie-przypinki).